Maassluise gijzelaars in Kamp Schoorl

Het is deze maand precies 75 jaar geleden dat er een arrestatiegolf in Maassluis plaatsvond. Twintig vooraanstaande Maassluizers werden als gijzelaars afgevoerd naar Kamp Schoorl. Wat er precies gebeurde is onlangs tot in detail uitgezocht door de Historische Vereniging Maassluis (histvermaassluis.nl).

Op vrijdagmorgen 4 juli 1941 kreeg de Maassluise commissaris van politie Maris opdracht van ss-Obersturmführer Moller, chef van de Sicherheitsdienst (SD), om 20 Maassluizers te arresteren. De volgende personen stonden op de lijst: Pieter Spek (winkelier), Pieter Bergema (uitgever), Arie Poortman (advocaat), Murk Lels (directeur Van der Tak), Jan de Knegt (hoofdonderwijzer Prins Bernhardschool), Willem van Splunter (onderwijzer), Johannes Kloots (hervormd predikant), Adrianus Bosman (hervormd predikant), Jan Molenaar (kapper), Johannes van Velden (winkelier), Pieter Schwartz (oud-burgemeester), Gerard Warnaar (winkelier), Hendrik Marcus (typograaf), Frank Schellenboom (boekhandelaar), Jan Heijmans (politieagent), Cornelis van der Hidde (kantoorbediende), Johannes Rietberg (gereformeerd predikant), Bastiaan van den Engel (procuratiehouder), Antonia Kastelein (apothekersassistente) en Maria Zwijnenburg (onderwijzeres).

De 20 Maassluizers werden door de SD verantwoordelijk gehouden voor de op 1 juli 1941 ontstane anti-Duitse feestelijkheden bij de terugkomst van Pieter Kabel. Misschien hoopten de nazi’s het opkomende verzet in Maassluis te kunnen indammen en af te schrikken door deze gijzelaars weg te voeren naar het Noord-Hollandse Kamp Schoorl.

Dit kamp van houten barakken was tijdens de mobilisatie in 1939 door het Nederlandse leger gebouwd om er gemobiliseerde militairen onder te brengen. Na de capitulatie was het kamp in gebruik door de Wehrmacht, daarna werd het ingericht als interneringskamp voor niet-Nederlanders die tijdens de Duitse machtsovername in Nederland verbleven. Vanaf 1941 was het bekend als doorgangskamp Schoorl, het eerste kamp van de nazi’s in Nederland. Het kampregime was niet heel streng, er is niemand overleden. Kampcommandant Karl Berg treiterde en mishandelde soms communisten en joden, maar dat waren excessen. Er zaten veel politici vast van ARP, CPN en CHU en voormannen van de vakbond CNV.

Gelukkig keerden de gearresteerde stadsgenoten in september 1941 één voor één terug naar Maassluis. Druppelsgewijs, waarschijnlijk om een herhaling van de feestvreugde van 1 juli te voorkomen. In deel 5 van ‘Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog’ van dr. L. de Jong staat dat de groep later nog is overgebracht naar Kamp Amersfoort. Dit is dus niet waar.

Afsluitend kunnen we constateren dat deze reactie wederom aantoont hoe weinig de Duitse machthebbers konden hebben. Wat begon met een anti-Duits gedicht en een jaar gevangenschap van de Sluizer Kabel, eindigde met de arrestatie van 20 stadsgenoten.

20161609 schoorl
Overzicht van Kamp Schoorl rond 1941 (bron: www.archieven.nl)



ans0277.jpg

HVM ook op FaceBook

Go to top